22:00 ICT Thứ hai, 30/11/2020

Thông tin chung

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 47

Máy chủ tìm kiếm : 41

Khách viếng thăm : 6


Hôm nayHôm nay : 3062

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 12974

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 2236694

Vào điểm học sinh

Vào điểm học sinh

Trang nhất » Tin Tức » Tin tức và sự kiện

TRƯỜNG HỌC KẾT NỐI

TỔNG KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN THÁNG TÁM NĂM 1945

Thứ bảy - 20/08/2016 22:24
Cách mạng tháng Tám là tên gọi được ngành sử học chính thống tại Việt Nam hiện nay dùng để chỉ việc Việt Minh tiến hành khởi nghĩa buộc chính phủ Đế quốc Việt Nam do vua Bảo Đại phê chuẩn, được Nhật bảo hộ, bàn giao chính quyền trung ương và các địa phương cho lực lượng này trong tháng 8 năm 1945.

 
I.      HOÀN CẢNH, DIỄN BIẾN, Ý NGHĨA, NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI, BÀI HỌC KINH NGHIỆM
         
    a Hoàn cảnh lịch sử:
          * Khách quan:
          - Từ 09/08-> 13/8/1945, Hồng quân Liên Xô tiêu diệt đội quân Quan Đông của Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc .
- 15/08/1945, Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng. Bọn Nhật ở Đông Dương và tay sai Nhật hoang mang.        
* Chủ quan: Lực lượng cách mạng đã chuẩn bị sẵn sàng :
- Ngày 13/08/1945, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Ủy ban khởi nghĩa Toàn quốc,  ban bố : “ Quân lệnh số 1”, phát lệnh Tổng khởi nghĩa trong cả nước.
- Từ ngày 14 đến 15/08/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng  họp ở Tân Trào (Tuyên Quang), quyết định phát động tổng khởi nghĩa trong cả nước, giành chính quyền trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương, những vấn đề đối nội, đối ngoại sau khi giành được chính quyền.
- Từ ngày 16 đến 17/08/1945, Đại hội quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, cử ra Ủy ban dân tộc giải phóng Việt Nam  do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, lấy lá cờ đỏ sao vàng năm cánh làm Quốc kỳ, bài Tiến quân ca làm Quốc ca.
 
 

      b. Diến biến:
          - Từ ngày 14/8/1945: nhân dân các tỉnh đồng bằng sông Hồng cho đến Nghệ An, Hà Tĩnh, Huế, Quảng Ngãi…nổi dậy.
          - Chiều 16/8/1945: giải phóng thị xã Thái Nguyên.
          - Từ 14-> 18/8: giành chính quyền ở 4 tỉnh: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh và Quảng Nam.
          - 19/8/1945: giành chính quyền ở thủ đô Hà Nội.
          - 23/8/1945: giành chính quyền ở Huế.
          - 25/8/1945: giành chính quyền ở Sài Gòn.
          - 28/8/1945: giành chính quyền trong cả nước.
          - 30/8/1945: vua Bảo Đại thoái vị.
          - 2/9/1945: HCM đọc Tuyên ngôn độc lập.
 
 
           c. Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám:
          -  Đối với dân tộc Việt Nam :
+ Mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta,  phá tan xiềng xích nô lệ của Pháp - Nhật, lật nhào ngai vàng phong kiến, lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
+ Đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng Việt Nam, mở đầu kỷ nguyên mới độc lập, tự  do; nhân dân lao động nắm chính quyền, làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh dân tộc.
 


-         Đối với thế giới :  
+ Góp phần vào chiến thắng chủ nghĩa phát xít trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
+ Cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng, có ảnh hưởng to lớn đến Miên và Lào.
          d. Bài học kinh nghiệm:
          - Đảng đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn Việt Nam, kịp thời thay đổi chủ trương chỉ đạo chiến lược cho phù hợp; giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc và dân chủ, đề cao vấn đề dân tộc, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.
          -  Đoàn kết các lực lượng cách mạng trong mặt trận dân tộc thống nhất, trên cơ sở liên minh công nông, tạo nên sức mạnh toàn dân, phân hóa và cô lập cao độ kẻ thù để tiến tới tiêu diệt chúng.
          - Kết hợp đấu tranh chính trị với vũ trang, kết hợp chiến tranh du kích, đấu tranh chính trị và khởi nghĩa từng phần, khởi nghĩa ở nông thôn và thành thị, tiến tới Tổng khởi nghĩa.
          - Đảng luôn kết hợp đấu tranh và xây dựng để ngày càng vững mạnh về tổ chức, tư tưởng và chính trị, đủ năng lực và uy tín lãnh đạo cách mạng thành công.
    e. Nguyên nhân thắng lợi:
* Nguyên nhân khách quan:  Chiến thắng của Đồng minh trong chiến tranh chống phát xít, nhất là chiến thắng Đức và Nhật của Liên Xô, đã cổ vũ tinh thần, niềm tin cho nhân dân ta trong đấu tranh giải phóng dân tộc, tạo thời cơ để nhân dân ta đứng lên Tổng khởi nghĩa.
*  Nguyên nhân chủ quan:
           - Dân tộc ta có truyền thống yêu nước nồng nàn, khi Đảng Cộng sản Đông Dương, Việt Minh phất cao cờ cứu nước thì toàn dân nhất tề đứng lên cứu nước, cứu nhà.
           - Đảng đã đề ra đường lối chiến lược, chỉ đạo chiến lược và sách lược đúng đắn trên cơ sở lý luận Mác - Lênin được vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam.
           - Đảng có quá trình chuẩn bị suốt 15 năm, qua các phong trào cách mạng 1930 - 1931, 1936 - 1939 và thoái trào cách mạng 1932 - 1935, đã rút những bài học kinh nghiệm thành công và thất bại, nhất là quá trình xây dựng lực lượng chính trị, vũ trang, căn cứ địa trong thời kỳ vận động giải phóng dân tộc 1939 - 1945.
- Toàn Đảng, toàn dân nhất trí, quyết tâm giành độc lập tự do, linh họat, sáng tạo chỉ đạo khởi nghĩa, chớp thời cơ phát động quần chúng nổi dậy giành chính quyền.
 


II. PHẢI CHĂNG “ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM LÀ MỘT SỰ ĂN MAY"
              Trong lịch sử cách mạng Việt Nam thì Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám là một sự kiện quan trọng của lịch sử dân tộc, nó diễn ra và thắng lợi hết sức nhanh chóng. Nó nhanh chóng đến mức nhiều người phải kinh ngạc! Nhà sử học Pháp Devillers có nói: Cách mạng thành công “Nhanh chóng đến mức làm cho người ta sững sờ” hay Stein Tonnesson cũng đã viết “Cuộc cách mạng đã thành công dễ dàng đến thế” và nhiều nhà sử học cho rằng “Cách mạng tháng Tám là một sự ăn may”. Đây là một quan điểm sai lầm, thiện cận mà chúng ta cần phải làm sáng tỏ bằng chính thực tiễn sinh động của cách mạng tháng Tám năm 1945.
         Sở dĩ các sử gia tư sản cho rằng “Cách mạng tháng Tám là một sự ăn may” vì họ chỉ nhìn nhận một cách thiện cận, họ chỉ thấy rằng từ sau cuộc đảo chính của Nhật ở Đông Dương (9/3/1945) thì Đông Dương nói chung và Việt Nam nói riêng không còn là thuộc địa của Pháp mà là thuộc địa của Nhật, mà phát xít Nhật trong chiến tranh thế giới thứ hai đã bị quân Đồng Minh đánh cho tơi tả, phải chịu thất bại thảm hại và phải tuyên bố đầu hàng. Như vậy ở Đông Dương xuất hiện “khoảng trống quyền lực” ( Pháp đã bị Nhật đánh bại, Nhật bị Đồng Minh đánh bại ), cho nên cách mạng tháng Tám chỉ cần nổ ra là giành thắng lợi. Chính vì cách nhìn nhận như vậy mà người ta cho rằng “Cách mạng tháng Tám là một sự ăn may”. Nhưng thực ra cách mạng tháng Tám ở Việt Nam không hoàn toàn giống như những gì họ nhìn nhận.
         Phát xít Nhật đã bị Đồng Minh và Liên Xô đánh bại, điều này chỉ tạo ra điều kiện khách quan thuận lợi cho cách mạng Việt Nam mà thôi, bởi vì nhìn về toàn thể thì phát xít Nhật bị đánh bại nhưng ở Việt Nam thì lực lượng của Nhật còn rất mạnh vì chúng vừa mới tăng cường vào đầu năm 1945 và hơn nữa chúng xác định Việt Nam là đầu cầu liên lạc cuối cùng của Nhật đối với vùng Đông Nam Á cho nên chúng kiên quyết giữ lấy. Do vậy việc Liên Xô và Đồng Minh đánh bại phát xít Nhật chỉ làm cho tinh thần lính Nhật ở Đông Dương bị sa sút thôi chứ sức mạnh quân sự của chúng còn rất mạnh.
        Tuy nhiên ta cũng phải thừa nhận việc Liên Xô và Đồng Minh đánh bại phát xít Nhật trong chiến tranh thế giới thứ hai đã tạo điều kiện khách quan rất thuận lợi cho cách mạng Việt Nam. Nhưng để cách mạng tháng Tám nổ ra và thắng lợi thì ngoài yếu tố khách quan đóng vai trò quan trọng thì cần có hai điều kiện chủ quan đóng vai trò quyết định là quá trình chuẩn bị trực tiếp lâu dài, chu đáo của toàn Đảng, toàn dân ta và việc dự đoán thời cơ chính xác, chớp thời cơ kịp thời để phát động Tổng khởi nghĩa thắng lợi.
         Đảng ta đã chuẩn bị trực tiếp cho cách mạng tháng Tám ngay từ năm 1939, đó là chúng ta đã có sự chuẩn bị về đường lối, chuẩn bị căn cứ địa và chuẩn bị lực lượng cách mạng.
        Đảng ta đã đề ra đường lối ngay trong Hội nghị BCHTW Đảng lần thứ VI(11/1939) và phát triển trong Hội nghị BCHTW Đảng lần thứ VII(1940) và hoàn chỉnh trong Hội nghị BCHTW Đảng lần thứ VIII(5/1941), đó là đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và đưa vấn đề khởi nghĩa vũ trang lên bàn nghị sự. Hội nghị xác định khởi nghĩa vũ trang là con đường duy nhất của cách mạng Việt Nam và đề ra hình thái vận động cách mạng là đi từ khởi nghĩa từng phần đến tổng khởi nghĩa. Hội nghị nhấn mạnh: “Chúng ta phải tích cực chuẩn bị lực lượng, để nay mai đây khi cuộc chiến tranh châu Á – Thái Bình Dương và cuộc chiến tranh chống Nhật của nhân dân Trung Quốc thắng lợi, thì với lực lượng hiện có chúng ta có thể tiến hành khởi nghĩa từng phần ở từng địa phương giành thắng lợi, tiến lên tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước”. Như vậy Đảng đã đề ra được đường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh lịch sử Việt Nam. Sự đúng đắn này đã được thực tiễn cách mạng tháng Tám khẳng định.
          Đảng ta đã nhận thấy tầm quan trọng, vai trò của căn cứ địa cách mạng: Đó là nơi đóng quân của lực lượng cách mạng, là nơi đánh địch, là nơi rút lui để bảo vệ mặt trận và là nơi cung cấp người và của cho cách mạng. Đảng ta kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc trong việc xây dựng căn cứ địa cách mạng. Trong lịch sử cha ông ta đã từng xây dựng căn cứ địa cách mạng như căn cứ địa Lạng Sơn (khởi nghĩa Lạng Sơn), Tây Sơn(phong trào nông dân Tây Sơn), Hố Chuối (khởi nghĩa Yên Thế), cha ông ta xây dựng căn cứ địa dựa trên ba yếu tố là thiên thời, địa lợi, nhân hoà.
         Tuy nhiên trong giai đoạn này Đảng ta xây dựng căn cứ địa ngoài việc đảm bảo ba yếu tố trên đây thì cần đảm bảo yếu tố thông tin liên lạc dễ dàng với cách mạng thế giới, đặc biệt là với Liên Xô và Trung Quốc.
        Thực hiện chủ trương đó, chúng ta đã xúc tiến xây dựng các căn cứ địa cách mạng như căn cứ địa Bắc Sơn, căn cứ địa Cao Bằng. Trên cơ sở phát triển của cách mạng chúng ta đã xây dựng được 7 căn cứ địa cách mạng như: Căn cứ địa Hoàng Hoa Thám, Lê Lợi, Quang Trung, Trần Hưng Đạo, Trưng Trắc, Nguyễn Tri Phương, Phan Đình Phùng. Đặc biệt là xây dựng căn cứ địa Việt Bắc(4/6/1945) thành căn cứ địa hoàn chỉnh, là “hình ảnh thu nhỏ của nước Việt Nam”.
        Đảng ta quan tâm trong việc xây dựng lực lượng cách mạng. Đảng ta đã chủ trương xây dựng lực lượng gắn liền với xây dựng căn cứ địa, từ việc xây dựng căn cứ địa chúng ta tiến hành xây dựng lực lượng chính trị rồi phát triển xây dựng lực lượng bán vũ trang quần chúng rồi từ đó xây dựng lực lượng vũ trang cho cách mạng. Trong thực tế, chúng ta đã xây dựng được lực lượng quần chúng đông đảo tham gia vào các Hội cứu quốc của Mặt trận Việt Minh. Trong xây dựng lực lượng vũ trang, chúng ta đã xây dựng được hai bộ phận: Lực lượng bán vũ trang của quần chúng và lực lượng vũ trang tập trung. Thực tế ta đã xây dựng được 3 trung đội cứu quốc quân: Trung đội cứu quốc quân I(2/1941), Trung đội cứu quốc quân II(9/1941), Trung đội cứu quốc quân III(2/1944) và đến ngày 15/5/1945 Việt Nam Giải phóng quân ra đời.
         Về vấn đề thời cơ và chớp thời cơ có kịp thời đòi hỏi sự nhạy bén của Đảng ta. Thời cơ trong cách mạng tháng Tám là thời cơ “ngàn năm có một” nghĩa là chỉ tồn tại trong một thời gian rất ngắn từ khi Nhật đầu hàng Đồng Minh đến khi quân Đồng Minh vào nước ta. Vì vậy vấn đề nhận định thời cơ và chớp lấy thời cơ là vấn đề cực kì quan trọng, nếu không nhận định đúng và chớp thời cơ nhanh chóng thì thời cơ sẽ trôi qua khi đó cách mạng nổ ra khó mà thắng lợi được. Do vậy vấn đề thời cơ trong cách mạng tháng Tám là sự thể hiện tài tình của Đảng.
         Với đòn đánh quyết định của Hồng Quân Liên Xô vào đội quân Quan Đông của Nhật đã làm cho quân Nhật bị thất bại thảm hại và đến ngày 15/8/1945 Nhật Hoàng tuyên bố đầu hàng quân Đồng Minh vô điều kiện. Ở Việt Nam bọn tay sai của chúng là chính phủ Trần Trọng Kim cũng đã hoang mang đến cực độ.
       Trong những ngày sôi động của cách mạng tháng Tám, Bác Hồ lại ốm nặng nhưng người vẫn theo dõi sát tình hình, Bác nói “đây là một thời cơ quý và hiếm nếu bỏ qua thì không bao giờ có nữa”, Bác ra lời kêu gọi “dù thiêu cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được độc lập dân tộc”.
        Với chủ trương đó của Đảng và Bác Hồ cùng với sự chuẩn bị của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, cách mạng tháng Tám đã nổ ra và giành thắng lợi nhanh chóng.
       Có thể khẳng định rằng, cách mạng tháng Tám nổ ra và giành thắng lợi nhanh chóng đó là nhờ sự tài tình của Đảng và Bác Hồ trong nghệ thuật chỉ đạo và lãnh đạo cách mạng. Đó là sự chuẩn bị chu đáo về đường lối, căn cứ địa, lực lượng cách mạng và việc dự đoán thời cơ, chớp lấy thời cơ...Tất cả những luận chứng khoa học trên đây cùng với thực tiễn diễn ra sinh động của cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 cho thấy “Cách mạng tháng Tám không phải là một sự ăn may” như các sử gia tư sản đã nói.

Tác giả bài viết: Đinh Thị Thanh Tâm - Tổ Sử Địa, GDCD

Nguồn tin: Sưu tầm và biên tập

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập thành viên