10:09 EDT Thứ bảy, 24/08/2019

Thông tin chung

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 5

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 4


Hôm nayHôm nay : 2444

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 19357

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1371945

Vào điểm học sinh

Vào điểm học sinh

Trang nhất » Tin Tức » Văn hóa văn nghệ

TRƯỜNG HỌC KẾT NỐI

Tây Tiến một thời xa nhớ

Thứ hai - 09/01/2017 11:59
Tiếng gọi Tây Tiến ơi như tiếng gọi người thân, ơi hiệp vần với chơi vơi tạo nên âm điệu da diết nhớ. Một loạt địa danh lạ lẫm được gọi tên, gắn bó với cảnh trí núi rừng hoang sơ, bí hiểm như: Sài khao; Mường lát; Mường Hịch; Pha Luông…
Tây Tiến một thời xa nhớ

Tây Tiến một thời xa nhớ

        Tây Tiến là một trong những bài thơ hay nhất trong sự nghiệp thơ của nghệ sỹ đa tài Quang Dũng. Tây Tiến là đợn vị quân đội được thành lập đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào bảo vệ biên giới Việt- Lào và đánh tiêu hao quân Pháp ở thượng Lào cũng như ở Tây Bắc nước ta. Quang Dũng là đại đội trưởng đơn vị Tây Tiến. Cuối năm 1948, anh chuyển sang đơn vị khác và viết bài thơ. Lúc đầu bài thơ có tên là nhớ Tây Tiến!  Bài thơ được hình thành từ  nỗi nhớ của tác giả với đoàn quân Tây Tiến, gắn liền với cảnh trí miền Tây hung vĩ, hiểm trở và thơ mộng. Bài thơ được viết bằng bút pháp lãng mạn trên nền hiện thực bởi vậy mang đậm chất tráng ca
Mở đầu bài thơ Quang Dũng viết:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
    Tiếng gọi Tây Tiến ơi như tiếng gọi người thân, ơi hiệp vần với chơi vơi tạo nên âm điệu da diết nhớ. Một loạt địa danh lạ lẫm được gọi tên, gắn bó với cảnh trí núi rừng hoang sơ, bí hiểm như: Sài khao; Mường lát; Mường Hịch; Pha Luông
   Những chặng đường hành quân hiện về đầy ắp những kỉ niệm:
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây sung ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
     Hình ảnh đoàn quân mỏi trong sương lấp gợi bao nỗi khó khăn, lạnh giá thì hình ảnh hoa, đêm hơi làm giảm đi cái khắc nghiệt và làm cho thiên nhiên trở lên thơ mộng, làm cho không khí vui hẳn lên, bồng bềnh trong sương khói.



     Hình ảnh con đường hành quân toàn đèo dốc. Các từ láy khúc khuỷu, thăm thẳm diễn tả một con đường gồ ghề trơn trượt và một bên là vực sâu không cùng. Câu thơ có tới năm thanh trắc không chỉ diễn tả một con đường như dựng thành, chặn lối người đi mà còn như diễn tả hơi thở khó nhọc, đứt quãng của người lính khi đang leo dốc. Heo hút cồn mây vừa miêu tả cái vắng vẻ vừa miêu tả độ cao như đứng sát trên những cồn mây. Súng ngửi trời súng như chạm tới trời, ngửi còn hàm chứa nét tinh nghịch của những người lính trẻ. Sau những ngày hành quân gian khổ, người lính đã lên tới đỉnh núi cao nhất. Từ đây, người lính nhìn xa xa và thấy phong cảnh hùng vĩ, diễm lệ của sông núi:
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
    Câu thơ như  đường thẳng bị bẻ làm đôi tạo ra hai chiều đối lập của không gian: Một chiều cao chót vót và một chiều sâu thăm thẳm và hình ảnh người lính đang đứng giữa đầy hiên ngang gợi nhớ tới câu thơ đậm chất Đường thi của nhà thơ lãng tử Lý Bạch:
Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước
Tưởng dải Ngân Hà tuột khỏi mây
    Tất nhiên là Quang Dũng tả núi còn Lý Bạch tả thác nhưng cả hai hình ảnh đều tả cái cao, cái sâu, cái hung vĩ bất tận của trời và đất.
    Trong giây phút, người lính nhìn sang bên kia biên giới là nước bạn Lào, Pha Luông mưa xa khơi, mưa đầy trời, mưa mịt mù. Sự phối thanh thật tài tình, câu thơ toàn thanh bằng diễn tả hơi thở êm ái, nhẹ nhàng của người lính sau những chặng đường hành quân mệt mỏi. Câu thơ còn cho ta cái cảm giác như hơi mát của mưa đang thấm vào da thịt.
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
     Câu thơ đan xen đều đặn bằng trắc làm âm hưởng trầm lắng, tựa như giây phút cúi đầu, nghiêng mình vĩnh biệt đồng đội ra đi trong sự ngỡ ngàng. Cái chết đến bất ngờ như chìm vào giấc ngủ trưa giữa đường hành quân, tay anh vẫn cầm chắc súng và mũ. Rồi những hiểm nguy rình rập như thác gầm thét, cọp trêu người nhưng dư âm khép lại khổ thơ lại là mùi nếp xôi tỏa hương trong bữa cơm đầu mùa ấm tình quân dân:
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
    Nhớ về đêm liên hoan, lửa trại của người lính thật không có gì vui bằng:
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
     Đêm liên hoan với ánh sang lung linh của lửa đuốc, âm thanh réo rắt của tiếng khèn. Các cô gái hiện ra e ấp trong những bộ xiêm y lộng lẫy. Cảnh vật, con người như nghiêng ngả, bốc men say.
    Bốn câu tiếp theo là cảnh buổi chiều sương phủ trên sông nước mênh mang:
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ  dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
      sông nước, bến bờ lặng tờ, hoang dại như thời tiền sử. Người ra đi trong chiều lãng đãng sương khói không chỉ nhớ cảnh, nhớ đồng đội mà nhớ cả hồn lau nơi bến bờ. Cảnh vật như níu chân người đi. Nhưng nổi bật trong tâm cảnh vẫn là những dáng người mềm mại, uyển chuyển đang hiên ngang điều khiển những con thuyền độc mộc trên dòng nước lũ chảy xiết. Hai bên bờ có những bông hoa rừng đang tình tứ đong đưa.
    Hình tượng người lính Tây Tiến được miêu tả với hình hài, dáng vẻ thật lạ :
                                        Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
    Hiện thực trần trụi được nói tới chính là căn bệnh sốt rét đã làm cho người lính trở lên tiều tụy tóc rụng trọc, da xanh tái. Hiện thực nghiệt ngã đó được nhìn qua một tâm hồn lãng mạn, không mọc tóc là những cái đầu cạo trọc của những anh vệ trọc một thời để thuận tiện cho việc ngụy trang và đánh giáp lá cà đồng thời thuận lợi cho sinh hoạt. Những cái đầu bị rụng tóc, vẻ xanh xao vì đói khát, sốt rét qua cái nhìn của Quang Dũng lại trở lên oai hùm lẫm liệt như những chúa sơn lâm chốn rừng thiêng.
    Tuy cuộc sống, chiến đấu vô cùng khắc nghiệt nhưng tâm hồn người lính rất hào hoa và lãng mạn:
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
    Các chàng trai Tây Tiến với đôi mắt thao thức trừng lên quyết tâm khi biên cương còn đầy bóng giặc, mộng giết giặc lập công và đêm đêm mơ về Hà Nội với những bóng dáng thân thương. Dáng kiều thơm ấy là vầng sáng lung linh trong nỗi nhớ chợt ùa vào giấc mơ.
    Hình ảnh người lính Tây Tiến hi sinh được khắc họa chân thực:
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
     Những từ Hán Việt cổ kính, trang trọng như biên cương, viễn xứ đã làm cho những nấm mồ chiến sĩ vùi lấp vội vàng nơi rừng hoang biên giới trở thành những  mộ chí tôn nghiêm. Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh nhắc nhớ về khí thế hào hùng những ngày đầu kháng chiến chống Pháp:
Ra đi ra đi báo thù sông núi
Ra đi ra đi thà chết chớ lui
( Đoàn vệ quốc quân)
      Một hiện thực bi thảm được nói tới. Những người lính gục ngã trên đường hành quân hay trong chiến trận không có cả manh chiếu để bó thân, liệm xác nhưng qua cái nhìn của Quang Dũng các anh được bọc trong những tấm áo bào sang trọng mang dáng  dấp của những chiến sĩ oai hùng thuở xưa, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng. Cách nói giảm anh về đất làm vơi đi nỗi bi thương vì về đất là về với đất mẹ, là hóa thân vào non sông đất nước, là trường tồn mãi mãi. Rồi cái bi thương ấy bị át hẳn đi trong tiếng gầm thét dữ dội của con sông Mã. Con sông Mã tấu lên những khúc tráng ca để tiễn người lính về với đất mẹ.
     Khổ thơ cuối một lần nữa là lời thề quyết tâm, gắn bó của nhà thơ với đoàn quân Tây Tiến cũng như những người lính Tây Tiến năm xưa quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ với tổ quốc. Người lính Tây Tiến ngã xuống chỉ là tạm nghỉ chân còn ý chí, quyết tâm của họ vẫn còn nguyên vẹn trong nỗi nhớ của Quang Dũng trên những chặng đường hành quân:
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi
 
                                                                              Tác giả: Hồ Quý nghĩa

( Bài viết được đăng trên báo GD&ĐT chủ nhật, số 2 ngày 8/01/2017)

Tác giả bài viết: Hồ Quý Nghĩa (Tổ Ngữ Văn)

Nguồn tin: Báo Giáo dục và Thời đại Chủ nhật số ra ngày 8.1.2017

Tổng số điểm của bài viết là: 9 trong 4 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập thành viên